محمد گلستان فرد

محمد گلستان فرد، پژوهشگر علوم اجتماعی و ارتباطات
1 نگاشت
0 نظرات

مقالات

پویایی اجتماعی جامعه سنتی ایران و فراروایت استبدادزدگی

سالیان زیادی است که نظریات شرقیشناسی ایده‌ی استبداد شرقی را به تاریخ و فرهنگ ملل شرقی از جمله ایران تحمیل کرده‌اند. اما با بررسی واقع بینانه اسناد تاریخی، روایت‌های ایران‌شناسان و محققانی که به متن واقعی اجتماع رجوع و از مستندات و مشاهداتشان؛ جامعه و فرهنگ ایرانی را تحلیل کرده‌اند، متوجه می‌شویم که جامعه‌ی ایرانی حاوی نهاد‌های اجتماعی و مردمی پویایی بوده است که به نحوهای گونان برای قدرت مرکزی محدودیت ایجاد کرده و از شکل گیری قدرت مطلقه جلوگیری می‌کرده‌اند. نفوذ نخبگان علمی و مذهبی در دستگاه‌ قدرت و توجه شاهان به نخبگان و مردم، نقش وساطت مآبانه نهاد کلانتر میان مردم و کاستن قدرت تحمیلی حکومت بر مردم، اقداماتی چون بست نشینی در اماکن مذهبی نشان‌دهنده‌ی قدرت دین، نخبگان و مردم دربرابر قدرت مطلقه حکام است، همچنین وجود گروه‌های فتوت و کارهایی چون دستگیری از مردم، کمک به فقرا، فتوت‌نامه‌ها که امور اصناف را سامان می‌داده است و همکاری و همیاری مردم در روستاها و زندگی عشایری گویای فرهنگ یاری‌گری، جامعه‌ای همیار، پویا و ضد استبدادی ایران است.